VĂN HỌC VĨNH LONG TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG Hồ Tĩnh Tâm

nuy.vệ nữ (17)

Theo lý thuyết của các nhà kinh tế học phúc lợi thì cơ chế thị trường là cách thức tự động phân bổ tối ưu các nguồn lực của nền kinh tế. Đó là vì khi mỗi nhà sản xuất đều căn cứ vào giá cả thị trường để có quyết định về sản xuất sẽ không có sản xuất thừa cũng sẽ không có sản xuất thiếu. Phúc lợi kinh tế được đảm bảo do không có tổn thất xã hội.


VĂN HỌC VĨNH LONG TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG
Hồ Tĩnh Tâm

            altKhoảng giữa năm 2008 nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về Văn học Nghệ thuật ra đời lúc đó anh em văn nghệ Vĩnh Long chúng tôi vui lắm ngồi đâu cũng bàn tán râm ran với nhau về một tương lai tốt đẹp cho Văn học Nghệ thuật nước nhà. Thế nhưng… một năm hai năm rồi vài năm trôi qua tình hình Văn học Nghệ thuật của tỉnh nhà cũng chẳng mấy chuyển biến; các tác giả vẫn cứ phải vật lộn với cơm áo gạo tiền mà sống. Nhuận bút của tạp chí văn nghệ tỉnh vẫn không hề nhúc nhích. Truyện ngắn vẫn 150.000đ00. Chỉ có cổ nhạc là phấn khởi chút đỉnh bởi không biết ai đó đã tham mưu nâng nhuận bút cổ nhạc lên ngang bằng với tân nhạc. Rất may là bên các cơ quan thông tấn báo chí chế độ nhuận bút được cải thiện trông thấy. Nhà thơ nhà văn lúc này nhào qua viết báo ầm ầm. Cơ chế thị trường mà. Ở đâu trả giá cao ở đó hút được tác phẩm. Điều này buộc tôi dù chẳng liên quan gì cũng phải để mắt tìm hiểu xem cơ chế  thị trường là gì nó tương tác thế nào với văn học nghệ thuật.

Cơ chế thị trường là quá trình tương tác lẫn nhau giữa các chủ thể (hoạt động) kinh tế trong việc hình thành giá cả phân phối tài nguyên xác định khối lượng và cơ cấu sản xuất. Sự tương tác của các chủ thể tạo nên những điều kiện nhất định để nhà sản xuất với hành vi tối đa hóa lợi nhuận sẽ căn cứ vào giá cả thị trường để quyết định ba vấn đề: sản xuất cái gì sản xuất như thế nào sản xuất cho ai. Ngược lại hoạt động của các chủ thể tạo nên sự tương tác nói trên. Như vậy cơ chế thị trường là hình thức tổ chức kinh tế trong đó các quan hệ kinh tế tác động lên mọi hoạt động của nhà sản xuất và người tiêu dùng trong quá trình trao đổi. 

Trong một lần được mời nói chuyện tại Thư viện Khoa học Tổng hợp của tỉnh tôi đã tranh thủ nói về giá trị hàng hóa của tác phẩm văn học. Tôi biết một số người không hoàn toàn nhất trí với tôi bởi có vẻ như tôi đã hạ thấp những giá trị cao cả của Văn học Nghệ thuật đánh dồng sản phẩm nghệ thuật với mắm muối tương chao rau dưa tôm tép. Nhưng dù sao chăng nữa tình hình lúc đó và trước đó chân giá trị của các tác phẩm Văn học Nghệ thuật bị đánh giá rất thấp qua cơ chế chi trả nhuận bút của các Tòa soạn các Nhà xuất bản.

Tác giả Phạm Tường Bá đã phải mượn lời vợ thốt lên thế này.

Đút mẹ thơ ông vô bếp lửa
            Cũng không nấu chín một nồi cơm.
            Vợ tôi rẻ rúng tôi như thế
            Điếng cả chân tay lạnh cả hồn

Câu nói của Tản Đà dường như đúng tới tận bây giờ rằng “văn chương hạ giới rẻ như bèo”. Giá cả của văn chương lúc đó làm gì định giá đúng giá trị đích thực của văn chương. Lúc đó với anh em văn nghệ sĩ xem ra cái được gọi là cơ chế thị trường nó mờ mịt lắm xa vời lắm.

Với những người viết văn như tôi niềm hy vọng là được cơ quan Hội bao cấp bỏ tiền ra in cho một tập thơ một tập nhạc là đủ sướng lên trời dù rằng chẳng hề có một đồng nhuận bút nào. Hội đã quan tâm bỏ ra năm mười triệu in cho cuốn sách thế còn đòi gì nữa. Muốn có tiền từ tác phẩm chúng tôi chỉ cò một cách là xoay ra trần lưng viết bài cho báo. Hoặc là… thay đổi hẳn cách viết hạ mình viết cho các đầu nậu(thời đó anh em viết văn gọi là bán linh hồn cho quỷ).

Nhưng biết làm thế nào. Nhà văn cũng cần phải sống.

CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG ĐÃ CHI PHỐI ĐỜI SỐNG VĂN HỌC NHƯ THẾ NÀO

Theo lý thuyết của các nhà kinh tế học phúc lợi thì cơ chế thị trường là cách thức tự động phân bổ tối ưu các nguồn lực của nền kinh tế. Đó là vì khi mỗi nhà sản xuất đều căn cứ vào giá cả thị trường để có quyết định về sản xuất sẽ không có sản xuất thừa cũng sẽ không có sản xuất thiếu. Phúc lợi kinh tế được đảm bảo do không có tổn thất xã hội.

 

Tuy nhiên để cơ chế thị trường thực hiện tốt được chức năng của mình thì các điều kiện sau đây phải được thỏa mãn: thị trường phải có cạnh tranh hoàn hảo thông tin đối xứng không có các ảnh hưởng ngoại lai v.v... Nếu không cơ chế thị trường sẽ không thể phân bổ tối ưu các nguồn lực kinh tế. Khi đó có thất bại thị trường.

 

Trong nền kinh tế thị trường mọi hoạt động sản xuất và trao đổi hàng hóa giữa người sản xuất và người tiêu dùng được vận hành do sự điều tiết của quan hệ cung cầu.

 

Tình hình đời sống văn học ở Vĩnh Long cho đến lúc đó(1987) chẳng có gì gọi là sáng sủa cả chẳng có nhà văn nào sống được bằng ngòi bút của mình nếu chỉ trông nhờ vào nhuận bút của các Tòa soạn các nhà xuất bản. Để viết văn nhà văn phải làm nghề khác dù là chạy xe đạp ôm đi làm phụ hồ… Lấy lao động chân tay để nuôi “nghề viết văn” của mình- nếu như có thể gọi công việc sáng tác văn học là một nghề còn muốn sang hơn thì gọi lao động sáng tác văn chương là “nghiệp”.

 

altCơ chế thị trường lúc đó có thể nói đã tác động rất sâu sắc đến đời sống văn học. Các cơ quan báo chí trong tỉnh đều tồn tại nhờ chế độ bao cấp hoàn toàn về kinh phí hàng hóa báo chí là hoàng hóa bao cấp làm gì có sự cạnh tranh về chất lượng hàng hóa vậy thì làm sao mà tìm kiếm được khách hàng ngoài số khách hàng đã định sẵn(nằm trong số những người những cơ quan những phường xã có chế độ được cấp phát tức cho không báo chí theo chế độ). Lúc đó ai dám nói tờ báo của tỉnh đảng bộ là hàng hóa nó đích thị là cơ quan ngôn luận của Đảng đấy chứ. Tạp chí văn nghệ cũng thuộc tỉnh ủy quản lý không thể tùy tiện muốn viết sao thì viết. Nhà văn viết gì thì viết nhưng muốn được đăng thì phải viết theo định hướng các chủ đề mà Ban biên tập đặt ra. Cơ chế thị trường tác động ở đâu không biết chứ trong các cơ quan truyền thông của Đảng cơ chế thị trường chẳng nghĩa lý gì.

 

Thế nhưng từ năm 1985 cuộc cách mạng về đổi mới đã được phát động và từ năm 1991 thì bắt đầu phát huy vai trò của nó trên rất nhiều lĩnh vực. Trong đời sống văn học Vĩnh Long lúc này không biết từ đâu đã xuất hiện khá nhiều các cây bút nữ chuyên về viết tiểu thuyết. Tác phẩm của họ ra đời hàng loạt xuất hiện rất nhiều trong các nhà sách các tiệm cho thuê sách; và rõ ràng các đầu sách ấy(mà có người ác miệng gọi là tiểu thuyết ba xu) có đối tượng tìm đọc rất .đông. Điều đó có nghĩa là một đội ngũ “nhà văn” mới đã xuất hiện trong cơ chế thị trường với số lượng tác phẩm thật sự là hàng hóa bán chạy như tôm tươi. Họ là ai thì tôi không biết. Nhưng họ viết gì thì tôi biết cả bởi tôi phải đọc để tìm hiểu lý do nào đã dẫn dắt hàng loạt khách hàng đến với dòng văn học rất bình dân này.

 

altTrong một lần được mời nói chuyện về  văn học tại Thư viện Khoa học Tổng hợp của tỉnh tôi có đề cập đến vấn đề này. Lúc đó tôi tạm gọi dòng chảy của hàng loạt tiểu thuyết ái tình nhiều tập  ấy là dòng văn học bình dân là sản phẩm hàng hóa văn học dành cho giới bình dân. Và tất nhiên tôi phải thừa nhận sự tồn tại và  sự phát triển rất mạnh của nó. Trong khi hàng loạt tác phẩm văn học kinh điển của những nhà văn lớn nằm mốc meo trong các kho sách của thư viện thì những cuốn tiểu thuyết diễm tình bình dân ấy lại cứ liên tục ra đời và liên tục có khách hàng tìm kiếm. Lo sợ cho đời sống văn học nước nhà trước cơn thác của của dòng chảy văn học bình dân này nhiều cuộc hội thảo khoa học được tổ chức khen chê loạn cả lên nhưng ai cũng phải công nhận sự tồn tại của nó sự sống mạnh mẽ trong cơ chế thị trường của nó. Theo quy luật cung cầu thị trường người mua có nhu cầu tức thị sẽ xuất hiện người sản xuất. Hàng loạt sản phẩm hàng hóa văn học đã ra đời đã kịp thời đáp ứng nhu cầu của người mua. Điều này buộc những người viết chúng tôi phải suy nghĩ lại về cách viết của mình.

 

Một lần rất tình cờ anh bạn của tôi đã đọc tập bản thảo tiểu thuyết của tôi rồi nói với tôi rằng cuốn này có thể bán được với giá mười triệu nhưng cần phải tăng thêm lời thoại để kéo dài ra thành hai tập lớn mỗi tập phải in thành ba cuốn.  Tò mò về số tiền quá lớn tôi hỏi anh bạn về người mua anh ta nói rất nhiều người mua nhưng mới đầu họ chỉ mua với giá ấy khi đã hút được khách hàng họ có thể mua với giá cao hơn gấp ba gấp bốn. Và tất nhiên họ mua đứt bản quyền họ sẽ tự đặt tên tác giả thậm chí họ còn thêm thắt và sửa đổi cả tác phẩm. Bấy giờ tôi mới vở lở ra rằng hầu hết các cây tiểu thuyết nữ đều là đàn ông trong đó có bạn tôi người đã bán được năm đầu sách và càng ngày giá bán mỗi đầu sách càng cao cao đến bất ngờ mà tôi không thể hiểu được. Điều đó mở mắt cho tôi thấy rằng rất nhiều tác giả không tên tuổi nhưng lại thích nghi nhanh với cơ chế thị trường đối với việc lao động sáng tạo hàng hóa văn học của họ. Họ đặt mục đích cho lao động sáng tạo văn học là sản xuất ra những tác phẩm văn học có thể bán được cho giới bình dân mà có thể nói rõ ra là viết để bán cho  những bà những cô hay mơ mộng. Có nghĩa định hướng sáng tác là cho một tầng lớp đối tượng cụ thể họ có nhu cầu cụ thể viết khác đi thì họ không mua.

 

Như vậy cơ chế thị trường đã tác động rất sâu sắc đến đời sống văn học mà trên thực tế những người lãnh đạo Văn học Nghệ thuật tỉnh nhà đã không lường được không thấy hết được sức mạnh dòng chảy của nó. Nó là hàng hóa văn học hay nó là tác phẩm văn học điều đó tôi chưa đặt ra trong phạm vi bài viết này tôi chỉ muốn nhấn mạnh sự khắc nghiệt của cơ chế thị trường đối với đời sống văn học hiện hành. Rõ ràng nhà văn muốn có bạn đọc nhà văn phải tính đến nhu cầu của bạn đọc. Trong cơ chế thị trường quy luật cung cầu là đương nhiên của đời sống văn học. Nhà văn muốn sống được bằng nghề lao động sáng tạo văn học của mình nhà văn không thể đứng ngoài cơ chế thị trường. Có nghĩa là dù muốn hay không nhà văn cũng phải tính đến giá trị hàng hóa của tác phẩm tính đến nhu cầu tâm lý và nhu cầu sức mua của bạn đọc.

 

Về phía Hội VHNT tỉnh trước ngọn gió đổi mới Perotrayca thổi tới từ nước Nga Xô viết  Hội cũng bắt đầu có những chuyển biến nhất định. Trước hết đó là việc mở rộng giao lưu trong sáng tác tích cực đưa các tác giả thâm nhập sâu hơn vào thực tế của đất nước như mở những chuyến đi thực tế xuyên Việt cho mỗi lần hàng chục tác giả với một yêu cầu duy nhất là các tác giả sau chuyến đi phải có tác phẩm và không hề có định hướng về đề tài. Hay liên kết với các địa phương trong tỉnh và ngoài tỉnh mở hàng loạt Trại sáng tác cũng với yêu cầu là tác giả dự Trại phải có ít nhất một tác phẩm gởi về cho Hội còn lại các tác giả muốn gởi đâu thì gởi. Chẳng hạn như Trại sáng tác 15 ngày ở Côn Đảo Trại sáng tác 5 ngày ở Phú Quốc; còn các Trại sáng tác mở trong tỉnh thì rất nhiều. Chủ trương của Hội lúc này là liên kết với các huyện thị các ban ngành trong tỉnh tổ chức cho hội viên thâm nhập thực tế để sáng tác. Tác phẩm được tập hợp in thành sách hoặc in trong tạp chí các huyện thị các ban ngành sẽ mua để phát hành cho các cơ sở. Nhờ cách làm này các tác phẩm đã đến được với bạn đọc cơ quan Hội trang trải được phần nào nguồn ngân sách in ấn không còn lệ thuộc nhiều vào nguồn ngân sách bao cấp.

 

CÁC NHÀ VĂN VĨNH LONG ĐÃ XOAY XỞ THẾ NÀO TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG

 

altVề phía Hội Văn học nghệ thuật tôi có tham gia trong BCH từ nhiều năm nay và ngay từ những năm 80 của thế kỉ 20 tôi đã đặt ra vấn đề nên tách bộ phận tạp chí ra thành một cơ quan độc lập về ngân sách có toàn quyền về thu chi; và tờ tạp chí Văn nghệ ra hàng quý nên đổi thành tờ báo văn nghệ ra hàng tuần. Lúc đó anh Lê Tân là Phó Chủ tịch Hội phụ trách Tổng Biên tập tạp chí có nói là sẽ xem xét ý kiến của tôi. Nhưng rồi tỉnh Cửu Long được tách ra thành hai tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh anh Lê Tân được điều về Hội Văn học Nghệ thuật Trà Vinh nên mọi chuyện đều chìm vào dĩ vãng. Khi nhà thơ Song Hảo nắm quyền Chủ tịch Hội tôi lại đặt ra vấn đề này lần nữa với đề nghị là xin thêm ba phóng viên trong biên chế cho tạp chí nhưng lúc đó anh Trương Thành Khởi là người phụ trách công việc in ấn  và phát hành của tạp chí hoàn toàn không ủng hộ ý kiến của tôi mà cho rằng Nhà nước còn bao cấp chẳng việc gì phải nhọc thân tự bươn chải cho mệt. Khi  anh Trần Thanh Sơn(An Phương) từ Ban Tuyên Giáo tỉnh ủy về nắm quyền Tổng biên tập một lần nữa tôi lại đặt vấn đề này ra. Mặc dù An Phương là người rất năng động trong công việc nhưng do nhiều ràng buộc gì đấy tờ tạp chí Văn nghệ Vĩnh Long vẫn sống trong cơ chế bao cấp khả năng hội nhập vào cơ chế thị trường rất yếu.

 

Là phân hội phó Phân hội Văn học là ủy viên BCH Hội tôi không thể không quan tâm đến đời sống văn học tỉnh nhà mà trước hết chính là quan tâm đến tờ tạp chí văn nghệ của Hội. Nhưng dù sao tôi cũng phải nói rằng định hướng về tính Đảng quá lớn đã khiến cho một số kì ra của tạp chí trở nên khá nặng nề với bạn đọc.

 

Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về Văn học Nghệ thuật ban hành đã mở ra cho Văn học Nghệ thuật một khoảng trời rất rộng nhưng nhìn vào tờ tạp chí của Hội VHNT Vĩnh Long có thể thấy rằng vẫn chưa có mấy thay đổi để đáp ứng nhu cầu rộng lớn của bạn đọc tạp chí vẫn không vươn được vào cơ chế thị trường.

 

Xu hướng hội nhập là tất yếu của tồn tại dù là tồn tại trong cơ chế thị trường có định hướng xa hội chủ nghĩa đi chăng nữa. Điều phấn khởi cho đời sống văn học Vĩnh Long là việc nhiều tác giả đã biết tự bứt phá vừa dựa vào cơ chế bao cấp vừa dấn thân vào cơ chế thị trường đầy khắc nghiệt. Đó là việc hàng loạt tác giả chuyên tâm sáng tác truyện thơ và viết kí văn học cho các báo lấy đó làm nguồn nuôi sống cho công việc lao động sáng tạo của mình. Nhiều tác giả đã tự tập hợp tác phẩm bỏ tiền ra in thành sách rồi tự thân đi bán sách của mình. Chẳng hạn chỉ trong vòng chưa đầy hai năm tác giả Trần Thái Hồng đã bỏ tiền ra in liên tục ba tác phẩm- dù rằng có một phần hỗ trợ từ nguồn ngân sách của Hội. Nhà văn Tần Thôi chủ động đem tác phẩm đến với điện ảnh tìm kiếm nguồn thu hoạch khá lớn từ điện ảnh. Nhiều tác giả đã có sự chuyển hướng rất mạnh trong sáng tác mạnh dạn đặt tính hàng hóa vào lao động sáng tạo nghệ thuật với mục đích có thể bán được tác phẩm cho các nhà xuất bản. Cụ thể hai tác giả nữ rất trẻ là Hồ An Thi và Quế Minh- Đông Nhitrước đây chuyên sáng tác thơ đã viết được hai cuốn tiểu thuyết khá công phu mà theo đánh giá của tôi đó chính là hàng hóa văn học có thể bán được trên thị trường.

 

Bản thân tôi từ năm 2000 tôi đã có ý thức viết truyện đăng tải trên các báo. Truyện ngắn viết cho báo thì không thể viết dài mà chỉ viết với dung lượng từ 1500 chữ tới 2500 chữ. Để có thể hút được bạn đọc tôi bắt đầu viết truyện dài nhiều kì mà mỗi kì là một truyện ngắn dao động từ 1500 đến 2500 chữ. Thành công đến với tôi từ hai tác phẩm “Mùa trăng” và “Người lính về quê” khi tôi nhận được rất nhiều phản hồi từ bạn đọc. Từ thành công ấy tôi viết tiếp tiểu  thuyết “Ông Bảy Ngật” cũng với cách chia nhỏ ra thành nhiều mục để đăng báo. Sau nhiều kì được đăng trên báo Nông nghiệp Việt Nam tiểu thuyết “Ông Bảy Ngật” của tôi được Nhà xuất bản quân đội in thành sách.

 

Một tin vui đến với các Hội Văn học Nghệ thuật địa phương là khoảng từ năm 2005 về sau Ủy ban Toàn quốc các Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật việt Nam bắt đầu rót bổ sung quỹ hỗ trợ sáng tác mỗi năm cho các Hội khoảng từ 200 đến 300 triệu đồng. Số tiền ấy được Hội VHNT Vĩnh Long chia ra đầu tư trực tiếp cho các tác giả với điều kiện các tác giả phải gởi tác phẩm về tham dự xét duyệt đầu tư. Nhờ đó mà sinh khí sáng tác có phần nào sôi nổi hơn nhiều đầu sách của nhiều tác giả được ấn hành.

 

HTT

(còn tiếp)


hotinhtam

gởi Cát Biển

Chào Cát Biển!

Cám ơn Cát Biển đã vào đọc entry này. Thật tình anh viết và post bài này lên để cho cháu Bích Thủy có cái tham khảo bởi cháu đang làm luận án về văn học tỉnh nhà. Có thể anh viết vội nên chưa viết được sâu bởi vấn đề đặt ra rất lớn. Từ từ anh sẽ tìm hiểu để chỉnh lý.
Bây giờ anh phải sang cù lao có việc nên không thể trò chuyện nhiều về đề tài này được.

Chúc Cát Biển vui khỏe!

catbien

Văn học và Thị trường

Thăm anh đọc bài viết rất cụ thể và trách nhiệm về : Văn học Vĩnh Long trong cơ chế thị trường" Từ đó có thể là kinh nghiệm quý cho các hội văn học địa phương hiện nay.
Chúc anh ngày chủ nhật niềm vui và may mắn!

hotinhtam

Công ty Phát hành Doanh nghiệp tham gia phát hành sách báo các nhà sách các sạp báo

đã trở thành những “bà đỡ” mát tay đưa nhiều tác phẩm sản phẩm văn hóa đến với đông đảo công chúng đọc. Họ đang được hưởng lợi nhuận từ cơ chế do tự đặt để hưởng huê hồng bán sách từ 35 % 40% thậm chí có nơi đến 50%.. Cần xem xét lại mức lợi nhuận quá mức này đối với các đầu sách văn học trong khi các tác giả hưởng tác quyền rất thấp đang có cuộc sống rất vất vả khốn khó. Và như thế họ cũng phải có trách nhiệm trước các sản phẩm độc hại phản cảm nguy hiểm rẻ tiền … Chắc chắn rằng những ai đã và đang phát tán phổ biến phát hành rộng rãi những sản phẩm văn hóa những cuốn sách có” vấn đề” thì không thể là người vô can được. Cần tập hợp vào một tổ chức nghề nghiệp như hiệp hội chẳng hạn. Người làm sách cần có trình độ biên tập đươc trang bị hiểu biết đầy đủ về chức năng trách nhiệm quyền hạn và nghĩa vụ của công cụ truyền bá quan trọng này.

Chúng ta cần sớm hình thành một cung cách hoạt động trong một cơ chế thị trường có định hướng bao gồm các thành phần như đã nêu trên. Các bên cùng liên kết giúp nhau cùng nhận biết kịp thời những thông tin cần biết cùng hoạt động “tập trung- liên kết-công khai” có hiệu quả. Có như thế mới có thể khắc phục được những yếu kém trong công tác quản lý thị trường xuất bản hiện nay.

Nguồn: Trích “Góc nhìn văn chương” – NXB Trẻ 2010

hotinhtam

Doanh nghiệp in sách văn học:

Nhiều doanh nghiệp đã liên kết với các nhà xuất bản góp phần giới thiệu nhiều mảng sách tốt cung cấp nhiều sản phẩm văn hóa có chất lượng và giá trị. Nhưng là thương trường và lấy lợi nhuận làm tiêu chuẩn của tồn tại và phát triển một số doanh nghiệp đã làm vẩn đục môi trường văn hóa. Họ đã tạo ra các dây chuyền công nghệ “lăng xê” để đánh bóng tôn vinh những đầu sách thiếu chuẩn mực chất lượng văn học phản cảm khai thác tính dục và xa lạ với lối sống đạo lý của dân tộc có độc tố làm băng hoại cả thế hệ ngày mai. Thật ra họ đã được một số nhà xuất bản tiếp tay tiếp sức để thao túng thị trường như thế. Các doanh nghiệp làm sách có khi bất cẩn hoặc chủ quan còn hạn chế trong việc đánh giá bản thảo văn học ban đầu. Họ cần được các nhà chỉ đạo quản lý hỗ trợ giúp đỡ. Họ cần được thông tin cần thiết và chính đáng nhiều hơn. Nếu như các nhà doanh nghiệp sách văn học có cùng tầm nhìn trách nhiệm nghĩa vu và được thông tin kịp thời trong quá trình làm một đầu sách …thì thị trường sẽ giảm bớt tệ nạn tiêu cực của sách văn học đã và đang lưu thông trên các địa bàn gần đây.

hotinhtam

Cơ quan chỉ đạo và quản lý sách –báo:

Theo chúng tôi được biết hiện nay các cơ quan cùng chỉ đạo quản lý sách-báo gồm có: Cục xuất bản (Bộ) Ban tuyên giáo ( tỉnh thành) Sở Thông tin- Truyền thông (tỉnh thành) các Nhà xuất bản (Trung ương và các tỉnh thành). Với quyền hạn và nhiệm vụ đã được qui định.nhưng trước tình hình của thị trường sách-báo hiện nay thì khâu quản lý-chỉ đạo còn quá bất cập. Có phải các cơ quan chức năng đang thiếu những cán bộ thành viên biết việc năng động mẫn cán và sâu sắc? Lực lượng nếu xét về số lượng thì khá hùng hậu nhưng lại thường bị động trước các “sự cố” vi phạm luật xuất bản-phát hành sách –báo. Nhiều đầu sách có vấn đề về tư tưởng và nội dung; nạn in sách sao chép của người khác nạn “luộc” sách; nạn in sách lậu…Số lượng vụ việc tiêu cực cuả thị trường sách văn học do các cơ quan phát hiện thì rất ít và rất hạn chế nếu không có những phát hiện điều tra của các báo đài hỗ trợ thì cơ quan chức năng không có phản ứng kịp thời. Và mỗi khi có sự cố hoặc tệ nạn đã rõ rồi thì xử lý quá chậm trễ có khi còn “nương tay” hoặc để “chìm xuồng” một cách khó hiểu…Một số tệ nạn về thị trường sách văn học cần phải được xử lý công khai kịp thời đến nơi đến chốn và sau đó phải phổ biến rộng rãi thì mới có thể lập lại trật tự đưa vào quỹ đạo của cơ chế thị trường có định hướng trên các địa bàn trong cả nước.

hotinhtam

Sách văn học trong cơ chế thị trường và hội nhập

TRẦN HỮU LỤC
Địa bàn TP.Hồ Chí Minh nơi từng là”Trung tâm phát hành miền Nam” trước năm 1975 và nay là “thị trường sách báo lớn nhất nước” sách văn học đã tồn tại và phát triển trong thị trường này như thế nào?

Trước năm 1975 sách báo nói riêng và văn hóa nghệ thuật nói chung ở Sài Gòn và các thành thị miền Nam là lĩnh vực mà cơ quan Liên vụ Thông tin Hoa Kỳ (JUSPAO) kiểm soát và điều phối. Họ đã sử dụng những thủ đoạn giấu mặt để phối hợp với những hành động lộ mặt trong công việc tuyên truyền nhất là trong lĩnh vực báo chí và xuất bản. Nhiều tờ báo tạp chí đầu sách văn học đều có nhận tiền viện trợ của Hoa Kỳ. Đồng đô la đã quyết định các phương thức hoạt động hình thành một đội quân văn hóa phản động và những món hàng văn nghệ nhập cảng hoặc sản xuất tại chỗ được tung ra thị trường chứa đựng nội dung phản động xuyên tạc bôi nhọ đồi trụy và xa la. Có một thời như thế JUSPAO đã chi phối và khống chế báo chí và xuất bản trong một thị trường mà họ kiểm soát được.Với ý đồ sử đồ sử dụng báo chí và xuất bản tạo ra một thị trường phồn vinh giả tạo làm nhiễm dộc môi trường văn hóa xã hội bấy giờ. Nhưng giữa những vẫn đục như thế vẫn chảy âm thầm mạnh mẽ một dòng văn học yêu nước và tiến bộ tại các thành thị miền Nam.

Cũng trên “địa bàn” đó Sài Gòn nay là TP.Hồ Chí Minh là nơi hội tụ nguồn lực văn hóa nghệ thuật thật phong phú . Khoảng 10 năm đầu sau giải phóng sách văn học còn được xuất bản và phát hành có định hướng trong cơ chế kiểm soát được nhưng những năm gần đây sách báo “bùng nổ” và riêng sách văn học thì tồn tại khá hỗn tạp trong một thị trường dường như bị “bỏ ngỏ”. Số lượng sách văn học trên thị trường tăng về số lượng nhưng giảm về chất lượng và lệch chuẩn. Thị trường ngày càng bị che lấp vẩn đục bởi số lượng sách văn học chạy theo thị hiếu thời thượng lạc lõng xa lạ thiếu chuẩn mực chân-thiện-mỹ có lúc dường như không thể kiểm soát được. Trước đó thị trường sách báo của Thành phố đã trở thành “trung tâm” lớn của phía Nam và cả nước nay lại càng mở rộng hơn và hỗn tạp khó lường với sự tiếp tay của một số nhà xuất bản và các doanh nghiệp liên kết làm sách. Nơi đây những tác phẩm tâm huyết có giá trị văn học đích thực dường như bị vây hãm bởi số lượng lớn sản phẩm văn hóa chạy theo xu hướng thích phô trương hình thức (loại tự truyện truyện ngắn tiểu thuyết thơ…) khai thác tính dục (nhiều sách dịch tác phẩm nước ngoài truyện sáng tác trong nước…) sách phản động (tái bản các tác phẩm đồi trụy phản động trước 1975) nhiều loại sách ma mị bói toán tạp nham khác.Trên “địa bàn” này trở thành cửa ngõ của “xuất bản- tiêu thụ- phát hành” trên hết vì lợi nhuận hình thành một dây chuyền công nghệ “lăng xê” khá hoàn chỉnh: “Doanh nghiệp- Nhà xuất bản - Báo chí- Phát hành”. Dây chuyền này đã trở thành những bà đỡ “mát tay” tung ra thị trường hàng nghìn hàng vạn bản sách thiếu chuẩn mực không phù hợp với lối sống và đạo lý của dân tộc.Vì sao lại để cho thị trường “bát nháo” như thế? Có phải các nhà quản lý đã không thể vận hành nổi cơ chế xuất bản- phát hành theo định hướng? Các cơ quan chức năng đã bị “bưng bít” để không thể làm gì được? Đồng tiền cũng đã từng lúc tùng nơi điều phối thị trường tạo ra cơ chế mới “hai bên đều có lợi nhuận”. Đồng tiền đã chi phối thị trường bỏ ngỏ mặc sức thao túng và mặc sức làm giá? Đầu ra của một cuốn sách hoặc một bộ sách đã thông thoáng hơn nhiều: Một doanh nghiệp làm sách có thể lấy giấy phép tại miền Bắc hay tại miền Trung hoặc tại miền Nam quá dễ dàng. Họ đã góp phần về tài chính cho các nhà xuất bản bằng những hợp đồng liên kết. Sự lưu thông và phát hành tiêu thụ sách văn học đã có nhiều cơ hội hơn nhiều chọn lựa hơn cho người làm sách nhưng tất cả phải chấp nhận “luật chơi” “cơ chế” do họ tạo ra (lệ phí xuất bản cao huê hồng trên đầu sách từ 40% 50%...)

Trong bối cảnh như thế cần có giải pháp để nắm lại cơ chế thị trường khắc phục một số hạn chế trong công tác quản lý thị trường hoạt động và điều phối thị trường có định hướng với tiêu chí: Tập trung- Liên kết - Công khai- Hiệu quả. Các cơ quan quản lý- Nhà xuất bản- Ngành phát hành- Doanh nghiệp văn hóa không còn là những công đoạn rời rạc như bấy lâu nay mà cần có tiếng nói chung về sự phát triển về định hướng thị trường văn hóa nghệ thuật trên địa bàn. Cần có sự nghiên cứu trở lại về con người cung cách và phương pháp chỉ đạo và quản lý trên “trận địa thị trường “sách-báo hiện nay .

hotinhtam

Sách văn học trong cơ chế thị trường và hội nhập

Nhà văn Trần Hữu Lục băn khoăn: “Trên địa bàn TPHCM được xem như cửa ngõ của “xuất bản- tiêu thụ- phát hành” trên hết vì lợi nhuận hình thành một dây chuyền công nghệ “lăng xê” khá hoàn chỉnh: “Doanh nghiệp- Nhà xuất bản - Báo chí- Phát hành”. Dây chuyền này đã trở thành những bà đỡ “mát tay” tung ra thị trường hàng nghìn hàng vạn bản sách thiếu chuẩn mực không phù hợp với lối sống và đạo lý của dân tộc.Vì sao lại để cho thị trường “bát nháo” như thế? Có phải các nhà quản lý đã không thể vận hành nổi cơ chế xuất bản- phát hành theo định hướng? Các cơ quan chức năng đã bị “bưng bít” để không thể làm gì được? Đồng tiền cũng đã từng lúc từng nơi điều phối thị trường tạo ra cơ chế mới “hai bên đều có lợi nhuận”. Đồng tiền đã mặc sức thao túng và mặc sức làm giá các sản phẩm văn học?”

hotinhtam

tiếp theo

Trong bối cảnh rất mới phong phú và phức tạp đó yêu cầu của cách mạng và mong mỏi của nhân dân là sự nghiệp văn học nghệ thuật của chúng ta phải lớn mạnh hơn chủ động và bản lĩnh hơn để sáng tạo ra những tác phẩm và tác giả có giá trị xứng đáng với vị thế tầm vóc của dân tộc vừa tiếp nhận có chọn lọc những giá trị mới của thế giới vừa khẳng định được bản sắc cốt cách dân tộc Việt Nam thời hiện đại. Đó là thời cơ thách thức đồng thời cũng là đòi hỏi có tính lịch sử khách quan đối với sự nghiệp văn học nghệ thuật nước nhà trong thời kỳ mới. Văn học nghệ thuật Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa vận động trong cơ chế kinh tế thị trường trong điều kiện hội nhập phải phát triển toàn diện và mạnh mẽ thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn dân chủ vừa định hướng xây dựng nhân cách con người vừa đáp ứng nhu cầu văn hóa – tinh thần ngày càng cao đa dạng của nhân dân ta. Mặt khác trên cơ sở giữ gìn phát huy phát triển những giá trị của văn học nghệ thuật dân tộc cần tiếp tục mở rộng giao lưu quốc tế tiếp thu có chọn lọc các giá trị nhân văn khoa học tiến bộ đồng thời kiên quyết ngăn chặn làm thất bại âm mưu thủ đoạn áp đặt xâm lăng văn hóa từ bên ngoài.
Triển khai đề tài của hội thảo khoa học hôm nay nhằm phát huy trí tuệ tâm huyết bản lĩnh kinh nghiệm của văn nghệ sĩ để cùng nhau trao đổi tranh luận phân tích nhằm chỉ ra trúng đặc điểm mới của văn học nghệ thuật trong cơ chế thị trường và hội nhập. Hơn nữa đề xuấ những giải pháp sáng tạo những kiến nghị thiết thực góp phần thực hiện bằng được những mục tiêu nhiệm vụ cao cả đặt ra trước sự nghiệp văn học nghệ thuật nước nhà. Tôi hy vọng và tin tưởng rằng cuộc hội thảo của chúng ta hôm nay sẽ góp phần quan trọng để giải đáp câu hỏi: Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế văn nghệ chúng ta sẽ phải làm gì? Đảng và Nhà nước ta cần phải có những giải pháp nào để văn học nghệ thuật nước nhà có thể phát triển mạnh mẽ hơn nữa góp phần tích cực hơn nữa vào việc xây đắp nền tảng tinh thần cao đẹp của dân tộc ta; để đất nước ta trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa hội nhập kinh tế và giao lưu văn hóa quốc tế vẫn giữ được mãi mãi giữ được bản sắc cốt cách của một dân tộc văn hiến anh hùng. Đảng Nhà nước và nhân dân ta tin cậy và kỳ vọng ở đội ngũ văn nghệ sĩ tài năng và tâm huyết của nước nhà.
Với suy nghĩ và tình cảm chân thành đó thay mặt Bộ Chính trị Ban Bí thư Trung ương Đảng tôi xin chúc Hội thảo khoa học của chúng ta thành công tốt đẹp thành công không chỉ trong hội trường này về mặt tổng kết thực tiễn nghiên cứu lý luận mà thành công rực rỡ hơn trong hoạt động thực tiễn – sáng tạo của toàn bộ đội ngũ văn học nghệ thuật của cả nước.
Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí và các bạn!
Nguồn cpv.org.vn

hotinhtam

tiếp theo

Thưa các vị đại biểu
Thưa các đồng chí và các bạn
Tôi thật sự vui mừng được gặp mặt đông đảo các nhà khoa học các nhà hoạt động và sáng tạo văn học nghệ thuật cả nước về thành phố mang tên Bác Hồ dự Hội thảo khoa học “Văn học nghệ thuật trong cơ chế thị trường và hội nhập”. Trước hết thay mặt Bộ Chính trị Ban Bí thư Trung ương Đảng tôi xin gửi tới các vị đại biểu các đồng chí lời chào trân trọng và những tình cảm quý mến nhất. Chúc Hội thảo rất thú vị và quan trọng của chúng ta thành công tốt đẹp.
Thưa các đồng chí và các bạn
Tháng 6 năm 2008 vừa qua Bộ chính trị đã ban hành nghị quyết chuyên đề về văn học nghệ thuật trong đó tiếp tục làm rõ và phát triển những quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về văn học nghệ thuật khẳng định đó là lĩnh vực rất quan trọng đặc biệt tinh tế của văn hóa là nhu cầu thiết yếu thể hiện khát vọng chân thiện mỹ của con người là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội và sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam. Đối với đội ngũ văn nghệ sĩ Bộ Chính trị nhấn mạnh: Tài năng văn học nghệ thuật là vốn quý của dân tộc vì vậy chăm lo bồi dưỡng quý trọng phát huy và phát triển các tài năng là trách nhiệm của toàn xã hội nhưng trước hết là của Đảng Nhà nước và của các tổ chức trong hệ thống chính trị các cấp. Từ đó lãnh đạo quản lý văn học nghệ thuật phải thực sự tôn trọng đảm bảo quyền tự do sáng tạo tạo điều kiện thuận lợi phát huy tính độc lập khơi dậy mọi nguồn lực sáng tạo của văn nghệ sĩ.
Bộ Chính trị Ban Bí thư vui mừng khi được biết tuy Nghị quyết mới ban hành trong thời gian ngắn nhưng đại đa số văn nghệ sĩ những người hoạt động và sáng tạo văn học nghệ thuật đã nhất trí tán thành đồng thuận và đồng cảm với những nội dung trong Nghị quyết và bước đầu đang triển khai tổ chức thực hiện. Bộ Chính trị cũng đang chỉ đạo các cơ quan chức năng của Đảng và Nhà nước cụ thể hóa thể chế hóa chương trình hóa việc triển khai Nghị quyết này.
Hội thảo Khoa học hôm nay do Hội đồng Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức với sự tham gia nhiệt tình đầy trách nhiệm của giới văn học nghệ thuật là thể hiện cụ thể sự nỗ lực bước đầu quán triệt và thực hiện Nghị quyết. Ban Bí thư đồng tình với sự lựa chọn chủ đề của Hội thảo một vấn đề mới đã đang và sẽ tác động mạnh mẽ sâu sắc đến đời sống văn học nghệ thuật nước nhà hiện nay cũng như lâu dài.
Sự hình thành và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là kết quả của tư duy đổi mới của Đảng trên lĩnh vực kinh tế là quyết tâm xây dựng và phát triển nền kinh tế vận hành theo quy luật của chính nó – quy luật của cơ chế thị trường có sự quản lý điều tiết của Nhà nước. Đó là kết quả của tổng kết thực tiễn đất nước và sự vận dụng một thành tựu to lớn của văn minh nhân loại vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước ta. Sự phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN đã và đang tác động sâu sắc toàn diện và phức tạp đến toàn bộ đời sống tinh thần xã hội trong đó trực tiếp là đời sống văn hóa văn học nghệ thuật cả mặt tích cực và mặt tiêu cực vừa tạo ra cơ hội lớn và những thách thức gay gắt đan xen. Cùng với sự xuất hiện các loại thị trường khác đã hình thành và phát triển thị trường hàng hóa và dịch vụ các sản phẩm văn học nghệ thuật. Đó là một đặc diểm rất mới trong đời sống tinh thần – văn hóa ở nước ta những năm gần đây. Mặt khác quá trình hội nhập quốc tế giao lưu văn hóa có khả năng tạo ra những biến đổi lớn về diện mạo đặc điểm loại hình văn nghệ nước nhà đồng thời sự bùng nổ của các phương tiện truyền bá sản phẩm văn nghệ của công nghệ giải trí cũng tạo nên những tác động tích cực và tiêu cực đến đời sống xã hội và công chúng văn nghệ. Trong khi đó các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh thực hiện âm mưu và thủ đoạn “diễn biến hòa bình” nhằm tạo ra sự “tự diễn biến” trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa trong xã hội ta.

hotinhtam

"Văn học nghệ thuật trong cơ chế thị trường và hội nhập"

Đó là chủ đề của cuộc Hội thảo do Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức diễn ra từ hôm qua 17.11.2008.
Hội thảo nhằm triển khai sâu rộng và có hiệu quả Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới”.
Có trên 300 đại biểu đại diện các hội văn học nghệ thuật chuyên ngành các nhà hoạt động văn hóa nghệ thuật ở trung ương (T.Ư) và các tỉnh - thành phố về dự. Tham dự chỉ đạo hội thảo có các đ/c: Trương Tấn Sang Ủy viên Bộ Chính trị Thường trực Ban Bí thư; Lê Thanh Hải Ủy viên Bộ Chính trị Bí thư Thành ủy TP.HCM; GS-TS Phùng Hữu Phú Ủy viên T.Ư Đảng Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo T.Ư Chủ tịch Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật T.Ư; Đào Duy Quát Phó chủ tịch Hội đồng lý luận và phê bình văn học nghệ thuật T.Ư.

Hội thảo sẽ kết thúc trong ngày hôm nay. Vannghequandoi.com.vn xin trân trọng giới thiệu bài phát biểu của Đồng chí Trương Tấn Sang Uỷ viên Bộ Chính trị Thường trực Ban Bí thư tại hội thảo: