BÀI DIỄN VĂN CỦA ÔNG TRÙM DA ĐỎ SEATTLE.

Seatle (1786-1866) là ông trùm các bộ lạc da đỏ Duwamish và Suquamish lúc đó sinh sống bên vùng đông nước Mỹ. Sau khi đã tạo nên Khu vực Washington năm 1853 chính phủ Washington « đề nghị » người da đỏ ký các hiệp định để mua đất của họ.

Người da đỏ biết là không thể nào từ chối được.              

 

alt(trùm gia đỏ Seattle ảnh trên mạng không thấy ghi tên tác giả)

Dưới đây là bài diễn văn hùng hồn và đau đớn của ông Seattle trùm da đỏ đọc trước thống đốc Isaac Stevens. Nhiều ý và căn dặn được nhắc đi nhắc lại đọc lên thấy rất thấm thiết. Bài diễn văn này được coi là một bài học một gia tài văn học thiêng liêng để đời và đã được dịch sang nhiều thứ tiếng. Tôi không biết đã được dịch sang tiếng Việt chưa.

(Nguyễn Vạn An phóng dịch từ bản đã dịch sang Pháp Ngữ )

 



BÀI DIỄN VĂN CỦA ÔNG TRÙM DA ĐỎ SEATTLE.

Làm sao các người có thể mua bán khung trời và hơi ấm của đất ?

Ý nghĩ đó đối với chúng tôi thật kỳ lạ. Thế nếu chúng tôi không sở hữu cái mát mẻ của không khí và cái lung linh của mặt nước thì các người làm sao mà mua ?

Mỗi mẩu đất này đều thiêng liêng cho dân tộc chúng tôi.

Mối cái kim óng ánh của lá thông mỗi bờ cát mỗi mảnh sa mù trong khu rừng âm u mỗi bờ suối mỗi tiêng vo vo của côn trùng đều là thiêng liêng trong ký ức và từng trải của chúng tôi.

Nhựa chảy trong thân cây mang đầy kỷ niệm của người dân da đỏ.

Linh hồn những người da trắng đã quên xứ mình sinh ra khi đi vào giữa các vì sao. Linh hồn những người chết chúng tôi không bao giờ quên trái đất tuyệt vời này vì trái đất là mẹ của người da đỏ. Chúng tôi là thành phần của đất và đất là thành phần của chúng tôi. Hoa thơm là em gái chúng tôi con hươu con ngựa con đại bàng là anh em chúng tôi. Các đỉnh núi các chất ngọt trong đồng ruộng hơi ấm con ngựa nhỏ và con người tất cả đều cùng một gia đình.

Cho nên khi ông Sếp Lớn ở Hoa Thịnh Đốn cho người tới nói ông muốn mua đất của chúng tôi thì ông đã đòi hỏi rất nhiều ở chúng tôi. Ông Sếp cho nói là ông sẽ dành một nơi để chúng tôi có thể sống thoải mái với nhau. Ông sẽ là cha chúng tôi và chúng tôi sẽ là con cái của ông. Chúng tôi cũng phải xét đề nghị mua đất của ông. Nhưng cái đó quả thật là rất khó. Bởi vì đất này thiêng liêng đối với chúng tôi.

Nước lung linh chảy trong các giòng suối và giòng sông không phải chỉ là nước mà còn là máu của tổ tiên chúng tôi. Nếu chúng tôi bán đất cho các ông thì các ông phải nhớ đất là của thiêng và mỗi phản chiếu đầy mầu sắc của mặt nước trong dưới hồ luôn nhắc nhở những biến cố và kỷ niệm cúa dân tộc chúng tôi. Tiếng nước suối thì thầm là tiếng của người cha của cha tôi.

Các con sông là anh em chúng tôi đã cho chúng tôi đỡ khát. Các giòng sông mang thuyền chèo và nuôi các con tôi. Nếu chúng tôi bán đất cho các ông thì từ đây các ông phải nhớ và phải dậy cho con các ông là các giòng sông là anh em chúng tôi và cũng là anh em các ông và các ông phải thân thương giòng sông như các ông thân thương huynh đệ các ông. Chúng tôi biết người da trắng không hiểu tập quán chúng tôi. Đối với họ mảnh đất này cũng như mảnh đất kia họ là người ngoại xứ ban đêm đến lấy của đất cái gì họ cần. Đất không phải là anh em họ mà là kẻ thù khi họ lấy được thì họ tiến nữa. Họ bỏ mồ mả của tổ tiên mà không trăn trở gì. Họ lấy đất của con cái mà không trăn trở gì. Mồ mả của tổ tiên và gia tài của con cái họ bị rơi vào quên lãng. Họ coi mẹ đất đai anh em trời đất như là đồ vật mua bán cướp phá bán đi như bán những con cừu hay những hạt ngọc óng ánh. Lòng tham lam xui họ nghiến ngấu đất đai và chỉ còn để lại một cái sa mạc.

Không có nơi nào an bình trong các tỉnh của người da trắng. Không có chỗ nào để nghe tiếng lá cuộn mình trong mùa xuân hay tiếng cọ sát của cánh những con bọ. Cũng có thể vì tôi là người man rợ nên tôi không hiểu. Những tiếng động đó hình như chỉ nhức tai họ. Sống làm chi nếu con người không nghe thấy tiếng kêu lẻ loi của con én hay tiếng trò chuyện tào lao của các con ếch trong cái ao ban đêm ? Chắc tôi là người da đỏ nên tôi không hiểu. Người chúng tôi ưa tiếng gió êm ru trườn trên mặt hồ ngay cả mùi của gió đã được nước mưa trưa nay rửa sạch hay đã được lá thông đã cho thêm hương thơm.

Không khí rất trân quí cho người da đỏ vì mọi sự đều chia nhau một hơi thở.

Súc vật cây cối con người. Đều chung với nhau một hơi thở.

Người da trắng hình như không để ý đến không khí họ thở. Như người phải để ra mấy ngày mới tắt thở họ không biết mùi hôi thối. Nếu chúng tôi bán đất này cho các ông các ông phải nhớ là không khí rất trân quý cho chúng tôi và nhớ là không khí chia sẻ hồn nó với những sinh vật nó nuôi sống. Cơn gió đã cho ông cha chúng ta hơi thở đầu cũng là cơn gió đã nhận ở ông cha chúng ta hơi thở cuối cùng. Nếu chúng tôi bán đất này cho các ông các ông phải giữ riêng nó và coi nó là thiêng liêng là nơi mà cả người da trắng các ông cũng được đến để hưởng làn gió đã được dịu lại với hương hoa của đồng nội. Chúng tôi phải xét đề nghị của ông. Nhưng nếu chúng tôi nhận lời thì tôi cho các ông một điều kiện: người da trắng phải coi các sinh vật trên mảnh đất này như những anh em !

Tôi là người man rợ tôi không biết cách sống khác !

Tôi đã thấy xác một ngàn con bò rừng thối rữa trên cánh đồng bỏ lại khi các người da trắng từ trên các chuyến tầu hỏa đi qua bắn chúng nó chết. Tôi là một người man rợ tôi không hiểu tại sao con ngựa sắt phun khói của các ông lại quan trọng hơn những con bò rừng mà chúng tôi chỉ giết để sinh sống.

Con người là gì nếu không còn thú vật ? Nếu tất cả thú vật đều mất hết con người sẽ chết trong một tâm linh lẻ loi. Bởi vì cái gì đến cho thú vật rồi sẽ đến với con người. Mọi sự trên đời đều liên can với nhau.

Các ông phải dạy cho con cháu là đất chúng bước lên được tạo bởi tàn hương của tổ tiên. Dạy cho chúng biết tôn trọng đất bảo chúng là đất được giầu có bởi đời sống của giòng giõi. Dạy cho con cái các ông những điều mà chúng tôi dạy cho con cái chúng tôi là đất là người mẹ. Cái gì xẩy đến cho đất sẽ xẩy đến cho con cái của đất. Ai khạc nhổ lên đất là khạc nhổ lên chính mình !

Ít nhất chúng tôi cũng biết điều này: là đất không thuộc về người mà người thuộc về đất. Điều đó chúng tôi biết. Mọi điều đều liên đới với nhau như máu mủ trong một gia đình. Mọi sự đều liên đới với nhau.

Cái gì đến với đất sẽ đến với con cái của đất.

Không phải con người đã xây lên cái khung của cuộc đời. Người chỉ là một sợi dây. Cái gì người làm cho cái khung của cuộc đời là họ làm cho chính mình.

Dù người da trắng được thượng đế của họ đi cùng và nói chuyện như những người bạn họ cũng không thể vượt qua được số mạng chung. Nói cho cùng chúng ta và người da trắng có thể cũng là anh em. Để rồi xem sao. Có một điều chúng tôi biết điều mà người da trắng có thể một ngày kia sẽ khám phá ra là chúng ta có cùng một thượng đế. Có thể bây giờ các người cho là đã có được thượng đế của các người như các người muốn sở hữu đất đai của chúng tôi. Nhưng các người không làm được điều đó. Vì thượng đế là của mọi người và lòng từ bi dành cho người da trắng và cho người da đỏ đều như nhau. Đất là của quý của trời. Phá hại đất là mang nặng khinh khi với đấng tạo hóa đã sinh ra đất. Rồi người da trắng cũng sẽ bị tiêu diệt có thể trước các bộ lạc khác. Làm lây trùng cái giường các người đêm sẽ ngủ trong xú uế của chính mình.

Rồi khi chết các người sẽ huy hoàng với đầy sức mạnh của thượng đế đã đem các người đến vùng đất này rồi vì một sứ mạng nào đó đã giúp các người ngự trị vùng đất này và ngự trị dân da đỏ. Cái định mệnh đó là một bí hiểm cho chúng tôi vì chúng tôi không hiểu khi tất cả những con bò rừng đã bị tàn sát các con ngựa đã bị chế ngự những góc bí mật của các khu rừng đã mang đầy hơi của những nhóm người và các ngọn đồi đầy hoa đã bị tàn lụi bởi những người đến nói bi bô.

Thì dẫy rừng đâu? Đã biến mất. Và con đại bàng đâu? Đã biến mất.

Ngày tận cùng của sự sống ngày bắt đầu của sự sống còn.

Trùm da đỏ Seattle 1854.

(dịch giả Nguyễn Vạn An)

Rayonna

Fianlly! This is jus

Fianlly! This is just what I was looking for.

Lê Trường Hưởng

Một kiệt tác Văn Học!
Nhưng sao lại gọi là "Trùm"
Gọi là "Thủ lĩnh" đúng hơn chứ!

hotinhtam

Chào anh Nguyễn Vạn An!

Tôi đã đọc rất kĩ bài diễn văn của ông trùm da đỏ Seattle viết từ giữa thế kỉ 19 và tôi rất lấy làm khâm phục trước tình yêu cũng như sự nhận thức về thiên nhiên của ông ấy. Nó âm vang như là một thông điệp lớn cho con người có sức xuyên qua thời gian để đến với mọi thời đại nhắc nhở con người phải luôn nhớ về trách nhiệm với Mẹ Thiên Nhiên.

Anh An ạ khi đọc đến đoạn này tôi đã giật mình: “Tôi đã thấy xác một ngàn con bò rừng thối rữa trên cánh đồng bỏ lại khi các người da trắng từ trên các chuyến tầu hỏa đi qua bắn chúng nó chết. Tôi là một người man rợ tôi không hiểu tại sao con ngựa sắt phun khói của các ông lại quan trọng hơn những con bò rừng mà chúng tôi chỉ giết để sinh sống”. Quà là đáng sợ. Con người nhiều khi đã tự cho mình là đấng tối cao có quyền huỷ diệt cuộc sống chỉ để mua vui cho mình trong giây lát. Có một dạo chị Hồ Lệ Dung của tôi tặng cho tôi một khẩu súng hơi và tôi mua về cả kí đạn chì rồi nhắm vào những con chim mà bóp cò. Lúc ấy niềm vui của tôi là bắn hạ mỗi con chim với một phát đạn mà không hề nghỉ rằng những con chim ấy cũng là sinh linh có khát vọng được sống tự do như tôi. Thế rồi một hôm tôi nhận ra rằng cây trứng cá trước cửa nhà tôi(lúc đó tôi sống trong khu tập thể) đã không còn nghe tiếng lích tích của những con chim sâu nữa. Bấy giờ tôi mới ngộ ra rằng tại sao tôi lại bắn hạ những con chim ấy với chỉ một mục đích duy nhất là cố chứng tỏ mình vẫn còn bắn chính xác ở khoảng cách dưới hai mươi lăm mét. Vậy là tôi gói khẩu súng lại gởi trả nó về với chị tôi để chị treo lên tường nhà làm vật trang trí. Rồi trong sự ân hận muộn màng tôi đã viết truyện ngắn “Con chim xanh định mệnh” gởi đăng tuần báo văn nghệ Việt Nam(truyện này có giới thiệu trên vnweblogs.com của tôi ở mục “truyện ngắn Hồ Tĩnh Tâm”).

Thế đấy anh Nguyễn Vạn An ạ. Chúng ta những con người của thời đại văn minh chúng ta đã “xúc phạm” quá nhiều tới thiên nhiên chúng ta cần phải biết sám hối. Chúa quyền năng không việc gì phải gánh chịu khổ nạn bởi tội lỗi của chúng ta. Chúa toàn quyền phán xét về tội lỗi của chúng ta.

Tôi hy vọng bản dịch của anh sẽ được đăng bởi vì nó rất xứng đáng nó cần được đăng để gởi thông điệp đến cho thế giới con người.

Cầu chúc sức khoẻ và mọi sự bằng an cho anh!
Cầu chúc cho thông điệp từ anh sẽ đến được với nhiều người hơn nữa!

HTT

Gởi tặng anh vài tấm hình tôi chụp ở Thánh địa Mỹ Sơn để thấy rằng còn người cần phải biết chung sống hoà hợp với thiên nhiên.

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

nguyenvanan

Cảm ơn

Cảm ơn anh đã ưu ái viết một cảm nhận thân tình lại cho thêm mấy bức ảnh rất đẹp. Theo lời anh khuyên tôi đã gửi địa chỉ bài cho TBVNVN. Bài này cũng đã được một người bạn thân đăng lại trong 2 blogs của anh.
Kính mến
An

hotinhtam

gởi anh Nguyễn Vạn An

Chào anh Nguyễn Vạn An!

Đã lâu lắm rồi tôi mới lại được đọc một áng văn bi hùng thống thiết chất chồng biết bao nhiêu ý tưởng mà cuối cùng chỉ nhằm chốt lại một điều rằng thiên nhiên là mẹ là cha là anh em là bạn của con người phải trân trọng phải yêu thương thiên nhiên như chính bản thân mình. Ông trùm da đỏ Seattle đã viết áng văn bất hủ ấy bằng máu và nước mắt của ông của bộ tộc ông nó sẽ trường tồn cùng với đất trời và năm tháng. Làm tổn thương đến thiên nhiên chính là làm tổn thương đến chính môi trường sống của con người nhất định con người sẽ phải trả giá- mà sự thật con người đã đang và sẽ tiếp tục bị trả giá cho chính hành vi phá hoại môi trường của mình.

Anh Nguyễn Vạn An thân!
Tôi không rành ngoại ngữ nên tôi chỉ có thể đọc được những dòng tâm huyết của ông trùm da đỏ Seattle qua các bản dịch; và bản dịch đầu tiên mà tôi được đọc chính là bản dịch của anh. Thật sự nó đã lay động rất mạnh đến con tim và trí não tôi một cách sâu sắc. Thật sự tôi chỉ được đọc duy nhất bản dịch ra tiếng Việt này của anh. Thật sự tôi muôn lần cám ơn anh- anh Nguyễn Vạn An thân kính!

Cuối cùng từ tình cảm bạn bè của tôi tôi xin phép anh được giới thiệu lại áng văn tuyệt tác của ông trùm da đỏ Seattle trên các blog của tôi; và tôi cũng muốn bày tỏ rằng anh nên gởi bản dịch này cho Tuần báo Văn nghệ Việt Nam để đông đảo bạn đọc Việt Nam đặc biệt là các nhà lãnh đạo đất nước được đọc để được suy gẫm về “mẹ” thiên nhiên của con người.

Địa chỉ của Tuần báo Văn nghệ Việt Nam:

Ban biên tập Tuần báo Văn nghệ Việt Nam
17 Trần Quốc Toản- Q.Hoàn Kiếm- Hà Nội

Điện thoại Ban biên tập: (04) 62702634
E- mail: thukybvn@gmail.com
Chúc anh Nguyễn Vạn An luôn vui khoẻ! Tiếp tục viết và sáng tác được nhiều!

HTT

hotinhtam

Photobucket

Photobucket